Eki 052013
 

Acı Sözcüğü ve Türevleri

“A” harfinden başlayarak sırayla gitmek istedim ama, ilk baştaki sözcükler hep yabancı kökenli. Onlara da sonradan dönüş yaparız ama, ilk yazımız, her ne kadar olumsuz anlam içerse de öz Türkçe bir sözcük olsun. Bu durumda en uygun adayımız, “acı” sözcüğü. Bu sözcükle ilgili temel bilgiler ve yapım ekleri alarak oluşturulmuş türevleri aşağıda.

Sözcük: Acı
Anlam: Biber gibi yakıcı tadı olan; duygusal veya fiziksel açıdan rahatsızlık oluşturan duygu.
Kaynak: Türkçe
Tür: Ad

Yapım ekiyle türetilmiş diğer gövde sözcükler:
acıca: acı-ca (ad)
acılanma: acı-lan-ma (ad)
acılaşma: acı-laş-ma (ad)
acılaşmak: acı-laş-mak (fiil)
acılaştırma: acı-laş-tır-ma (ad)
acılaştırmak: acı-laş-tır-mak (fiil)
acılı: acı-lı (ad)
acılık: acı-lık (ad)
acılılık: acı-lı-lık (ad)
acıma: acı-ma (ad)
acımak: acı-mak (fiil)
acımasız: acı-ma-sız (ad)
acımasızca: acı-ma-sız-ca (ad)
acımasızlık: acı-ma-sız-lık (ad)
acımsı: acı-(ı)-msı (ad)
acımtırak: acı-(ı)mtırak (ad)
acınacak: acı-n-acak (ad)
acındırma: acı-n-dır-ma (ad)
acındırmak: acı-n-dır-mak (fiil)
acınılacak: acı-n-ıl-acak (ad)
acınılma: acı-n-ıl-ma (ad)
acınılmak: acı-n-ıl-mak (fiil)
acınma: acı-n-ma (ad)
acınmak: acı-n-mak (fiil)
acırak: acı-rak (ad)
acısız: acı-sız (ad)
acıtış: acı-t-ış (ad)
acıtma: acı-t-ma (ad)
acıtmak: acı-t-mak (fiil)
acıyıcı: acı-y-ı-cı (ad)
acıyış: acı-y-ış (ad)

Aynı sözcüğün yardımcı fiillerle birlikte – acı vermek, acı çekmek- türetilen örneklerine yer vermedik.  Ancak bu örnek gösteriyor ki, tek bir sözcükten benzer ama farklı anlamlar içeren yüzlerce yeni sözcük türetmek mümkün oluyor.

Ahmet Aksoy